اینکوترمز (INCOTERMS) مخفف International Commercial Terms به معنی «اصطلاحات بازرگانی بینالمللی» است که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی تدوین شده و برای مشخصکردن وظایف، هزینهها و ریسکهای خریدار و فروشنده در تجارت بینالملل بهکار میرود.
استفاده از اینکوترمز در قراردادهای بینالمللی باعث میشود موضوعاتی مانند محل تحویل کالا، مسئول تشریفات گمرکی، نقطه انتقال ریسک و تقسیم هزینههای حملونقل از ابتدا شفاف باشد و از بروز اختلاف جلوگیری شود.
در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم اینکوترمز چیست، چرا استفاده از آن اهمیت دارد و قواعد اینکوترمز 2020 چه کاربردی در معاملات واقعی دارند.
اینکوترمز چیست؟ (Incoterms چیست)
اینکوترمز مجموعهای از قواعد استاندارد است که مشخص میکند:
چه کسی کالا را تحویل میدهد؟
هزینه حمل تا کجا و با چه کسی است؟
ریسک کالا در چه نقطهای منتقل میشود؟
چه کسی مسئول تشریفات گمرکی صادرات و واردات است؟
بیمه کالا بر عهده کدام طرف است؟
به بیان ساده، پاسخ تمام سوالات لجستیکی یک قرارداد فروش بینالمللی در اینکوترمز مشخص میشود، اما مسائل مالی و حقوقی خارج از آن هستند.
اینکوترمز چه مواردی را پوشش نمیدهد؟
یکی از سوءتفاهمهای رایج این است که تصور میشود اینکوترمز همه جزئیات قرارداد را مشخص میکند؛ در حالی که اینطور نیست.
اینکوترمز موارد زیر را تعیین نمیکند:
انتقال مالکیت کالا
شرایط پرداخت و تسویه حساب
کیفیت، بازرسی یا ضمانت کالا
حل اختلافات حقوقی یا فورسماژور
اینکوترمز فقط روی تحویل، ریسک و هزینههای مرتبط با حملونقل تمرکز دارد و سایر بندها باید جداگانه در قرارداد ذکر شوند.
انتشار قوانین اینکوترمز توسط چه نهادی انجام میشود؟
مسئول تدوین و انتشار قوانین اینکوترمز، اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) است. این نهاد هر چند سال یکبار قواعد اینکوترمز را بهروزرسانی میکند تا با تغییرات تجارت جهانی، شیوههای حملونقل و الزامات امنیتی هماهنگ باشد.
آخرین نسخه منتشرشده، اینکوترمز 2020 است که از ابتدای سال 2020 لازمالاجرا شد.
آشنایی با قوانین اینکوترمز 2020
اینکوترمز 2020 شامل 11 قاعده استاندارد است که بهصورت دقیق تعهدات خریدار و فروشنده را مشخص میکند. اهداف اصلی این نسخه عبارتاند از:
شفافسازی مسئولیتها
کاهش ریسک معاملات
تسهیل مذاکرات تجاری
کاهش اختلافات حقوقی
به همین دلیل، در اغلب قراردادهای صادرات و واردات حرفهای، صراحتاً به این نسخه اشاره میشود.
دلیل استفاده از قوانین Incoterms در تجارت بینالمللی
استفاده از اینکوترمز مزایای متعددی دارد:
ایجاد زبان مشترک بین طرفین با فرهنگها و قوانین مختلف
کاهش ابهام و تفسیرهای متفاوت
مشخصکردن دقیق نقطه انتقال ریسک
سادهسازی فرآیند قرارداد و حملونقل
کمک به حل اختلاف در صورت بروز مشکل
مسئولیتهای اصلی در قوانین اینکوترمز
تحویل کالا
فروشنده موظف است کالا را طبق قاعده توافقشده تحویل دهد و خریدار موظف به تحویلگرفتن آن است.
حملونقل
بسته به قاعده انتخابی، مسئولیت انتخاب شرکت حمل، رزرو و پرداخت هزینهها میتواند با فروشنده یا خریدار باشد.
بیمه
در اغلب قواعد، بیمه اجباری نیست؛ اما در برخی شرایط، فروشنده موظف به تهیه بیمه حداقلی است.
تشریفات گمرکی
معمولاً تشریفات صادرات با فروشنده و تشریفات واردات با خریدار است، مگر در موارد خاص.
ریسک
ریسک کالا دقیقاً در نقطه تحویل تعریفشده در اینکوترمز منتقل میشود، نه لزوماً در مقصد.
نقطه تحویل (Point of Delivery) در اینکوترمز
نقطه تحویل، مکانی است که کالا از نظر فیزیکی از مسئولیت فروشنده خارج و به خریدار منتقل میشود. این نقطه میتواند کارخانه، ترمینال، بندر، کشتی یا مقصد نهایی باشد و برای هر قاعده بهطور دقیق تعریف شده است.
هزینههای حملونقل در اینکوترمز
هزینه حملونقل به عواملی مثل روش حمل، مسافت، نوع کالا، وزن و حجم، شرایط خاص حمل و شرکت حمل بستگی دارد. این هزینهها میتواند شامل:
کرایه حمل
بارگیری و تخلیه
انبارداری
هزینههای جانبی و بیمه
باشد که تقسیم آنها در اینکوترمز مشخص میشود.
تشریفات ورود و صدور (Export & Import Formalities)
تشریفات گمرکی شامل ارائه اسناد، پرداخت حقوق و عوارض، بازرسی کالا و اخذ مجوزهاست. آگاهی از این فرآیند برای جلوگیری از تأخیر و هزینههای پیشبینینشده ضروری است.
هزینه بیمه در اینکوترمز
هزینه بیمه به ارزش کالا، نوع محموله، مسیر حمل و سطح پوشش بستگی دارد. حتی در مواردی که بیمه اجباری نیست، توصیه میشود طرفین درباره آن توافق شفاف داشته باشند.
مزایای قوانین اینکوترمز
کاهش ابهام
ایجاد زبان مشترک
کاهش دعاوی
تسهیل تجارت
کاهش هزینههای غیرضروری
تغییرات مهم در قوانین اینکوترمز 2020
از مهمترین تغییرات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
جایگزینی DAT با اینکوترمز DPU
شفافتر شدن تعهدات در FCA
تغییر سطح بیمه در CIP
توجه بیشتر به امنیت زنجیره تأمین
قوانین اینکوترمز در حمل عمومی
در حملهای چندوجهی و زمینی، قواعدی مانند EXW، FCA، CPT، CIP، DPU، DAP و DDP کاربرد دارند. برای مثال در برخی معاملات، استفاده از اینکوترمز EXW کمترین تعهد را برای فروشنده ایجاد میکند.
قوانین اینکوترمز در حمل دریایی
در حمل دریایی، قواعد اختصاصی استفاده میشود. برای نمونه، در برخی معاملات دریایی سنتی از اینکوترمز CFR یا اینکوترمز CIF استفاده میشود که تفاوت اصلی آنها در تعهد بیمه است.
جدول اینکوترمز 2020
| قاعده | نوع حمل | مسئول حمل اصلی | انتقال ریسک |
|---|---|---|---|
| EXW | همه | خریدار | محل فروشنده |
| FCA | همه | خریدار | تحویل به متصدی |
| CPT | همه | فروشنده | تحویل به متصدی |
| CIP | همه | فروشنده | تحویل به متصدی |
| DPU | همه | فروشنده | پس از تخلیه |
| DAP | همه | فروشنده | مقصد |
| DDP | همه | فروشنده | مقصد |
| FOB | دریایی | خریدار | روی کشتی |
| CFR | دریایی | فروشنده | روی کشتی |
| CIF | دریایی | فروشنده | روی کشتی |
اینکوترمز FCL و حمل کانتینری
در حمل کانتینری یا اینکوترمز fcl، انتخاب قاعدهای که با واقعیت عملیات ترمینالی سازگار باشد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تحویل معمولاً قبل از بارگیری روی کشتی انجام میشود.
اشتباهات رایج در استفاده از اینکوترمز
ننوشتن محل دقیق تحویل
انتخاب قاعده نامتناسب با نوع حمل
یکسان دانستن ریسک و هزینه
تصور اینکه اینکوترمز شرایط پرداخت را مشخص میکند
تفاوت Incoterms 2010 و Incoterms 2020
تفاوت های جزئی شامل:
- اصطلاح DAT به DPU تغییر نام یافته است.
- دو اصطلاح جدید اضافه شده است: DAP و CNI
- قواعد مربوط به FCA، CIF و اینکوترمز FOB به روز شده است.
- اصطلاحات مربوط به بیمه روشن تر شده است.
تفاوت های کلی شامل:
- تمرکز بیشتر بر امنیت و مسئولیت حمل و نقل.
- تسهیل استفاده از اینکوترمز برای حمل و نقل های داخلی.
- ایجاد تعادل بیشتر بین تعهدات خریدار و فروشنده.
مقالات مرتبط
اینکوترمز FOB
سوالات متداول
اینکوترمز قواعدی است که محل تحویل کالا، انتقال ریسک و تقسیم هزینهها/مسئولیتها بین خریدار و فروشنده را مشخص میکند.
خیر. اینکوترمز مالکیت و شرایط پرداخت را تعیین نمیکند و این موارد باید جداگانه در قرارداد نوشته شوند.
چون محل تحویل، مبنای انتقال ریسک و هزینههاست و اگر دقیق نباشد احتمال اختلاف و تفسیرهای متفاوت بالا میرود.
در نسخه 2020 تعهدات شفافتر شده، DAT به DPU تغییر کرده و موضوع بیمه و الزامات امنیتی بهروزرسانی شده است.
هر قاعده مشخص میکند حمل، بیمه و گمرک با کدام طرف است؛ بنابراین انتخاب اینکوترمز مستقیماً هزینه نهایی را تغییر میدهد.
