اینکوترمزها اصطلاحاتی هستند که در بازرگانی بین المللی استفاده میشوند و مقررات و ضوابط حوزههای گوناگون تجارت را مشخص میکنند. CPT یکی از اینکوترمزهای رایج است که در این حوزه به کار می روند. این عبارت در واقع مخفف واژهی Carriage Paid To است. در این مقاله در مورد این نحوه از حمل و نقل کالا در تجارت بین الملل بیشتر صحبت میکنیم. با ما همراه باشید تا درمورد این اصطلاح مهم دنیای تجارت بیشتر بدانید.
ترم یا اصطلاح CPT یا Carriage Paid To از گروه C است. به معنای پرداخت کرایه حمل تا مقصد تعیین شده است. در ابتدا مقصد، میتواند بندر، فروشگاه، مرز زمینی یا گمرک باشد. این ترم میگوید که فروشنده مسئول حمل کالا تا مقصد و پرداخت هزینه آن با کریر یا لاین مورد نظر خود است. در CPT فروشنده قرارداد حمل را خودش میبندد و هزینه را هم خودش میدهد.
انتقال خطر و ریسک زمانی است که کالا به اولین حمل کننده می رسد همچنین کالاها به وسیله چند نوع روت یا مسیر حمل می شوند. اگر در قرارداد ذکر نشود که انتقال ریسک کجا هست، انتقال ریسک فروشنده جایی رخ می دهد که کالا را به حمل کننده اول تحویل دهد. بهتر است که خریدار در زمان قرارداد مشخص کند که انتقال ریسک کجا می تواند باشد. برای مثال زمانی که به حمل کننده دوم می رسد.
اینکوترمز CPT مناسب چه نوع حملونقلهایی است؟
یکی از دلایل پرکاربرد بودن اینکوترمز CPT این است که محدود به یک روش حمل نیست و در انواع مسیرها قابل استفاده است؛ از جمله حمل دریایی و حمل هوایی. حتی در حمل کانتینری و شرایطی که کالا به صورت حمل بار ترانزیتی از یک کشور عبور میکند هم این ترم در عمل دیده میشود؛ اما نکته اصلی این است که در CPT باید از اول دقیق بدانید کالا «کجا تحویل کریر میشود»، چون همان نقطه برای ریسک تعیینکننده است.
نکته مهم درباره چندمرحلهای بودن حمل در CPT
در بسیاری از معاملات، حمل یکمرحلهای نیست و کالا بین چند متصدی جابهجا میشود. در این حالت هم باید قرارداد طوری نوشته شود که محل تحویل به اولین متصدی مشخص باشد تا بعداً اختلافی درباره انتقال ریسک پیش نیاید.
برای اطلاع از استعلام نرخ حمل، با ما در ارتباط باشید.
توضیحات اولیه درباره CPT
همان طور که گفتیم، این قاعده مربوط به حمل و نقل کالاها در دنیای تجارت بین الملل است. حمل و نقل کالا یکی از مهم ترین بخش های صادرات و واردات است. اینکوترمز CPT بیان می کند که فروشنده، کالای خریداری شده توسط مشتری را با هزینه ی خودش به مراکز حمل کالا و یا شرکت حمل و نقلی که مشتری اعلام می کند تحویل می دهد. در این روش، فروشنده بعد از تحویل کالا به مرکز حمل آن، دیگر وظیفه ای در قبال کالا ندارد و مسئولیت به خریدار تحویل داده می شود.
تحویل و ریسک در اینکوترمز CPT دقیقاً کجا منتقل میشود؟
در اینکوترمز CPT دو نقطه را باید از هم جدا کنید: «محل تحویل به کریر» و «مقصدی که کرایه حمل تا آن پرداخت میشود». خیلیها مقصد را همان نقطه انتقال ریسک فرض میکنند، در حالی که در CPT معمولاً ریسک زودتر منتقل میشود و همین موضوع اگر در قرارداد شفاف نشود، اختلاف ایجاد میکند.
تفاوت محل تحویل به کریر با مقصد در CPT
در CPT ممکن است مقصد را یک شهر یا یک پایانه مشخص کنید؛ اما محل تحویل میتواند انبار فروشنده یا ترمینال داخلی باشد. فروشنده هزینه حمل تا مقصد نامبرده را پرداخت میکند، ولی ریسک از جایی منتقل میشود که کالا به اولین حملکننده تحویل داده شده است.
اگر چند کریر وجود داشته باشد، انتقال ریسک کجاست؟
وقتی حمل یا حمل هوایی چندمرحلهای باشد، اگر طرفین نقطه انتقال ریسک را دقیق مشخص نکنند، همان تحویل به اولین حملکننده ملاک قرار میگیرد. به همین دلیل توصیه میشود خریدار هنگام عقد قرارداد، نقطهای که برای انتقال ریسک مدنظر دارد را دقیق و بدون ابهام تعیین کند.
چطور در قرارداد، نقطه انتقال ریسک را دقیق بنویسیم؟
بهترین کار این است که علاوه بر مقصد، محل تحویل را هم به زبان ساده و قابل اندازهگیری مشخص کنید؛ یعنی دقیقاً بگویید کالا در کدام محل و به چه متصدیای تحویل میشود. این کار اختلاف را کم میکند و مسیر اجرا را روشنتر میکند.
قاعده CPT در اینکوترمز و قوانین مرتبط با آن در حمل و نقل بین المللی
CPT یکی از قواعد مهم در اینکوترمز است و آشنایی با قوانین مرتبط با آن در حمل و نقل بین المللی، برای افرادی که تجارت می کنند بسیار مهم است. در این روش، کرایه ی بار تا مقصد توسط فروشنده ی کالا پرداخت می شود، اما مسئولیت فروشنده در قبال کالا بعد از تحویل بار به شرکت حمل و نقل کارا از وی ساقط می شود. فروشنده حتی مسئولیتی در برابر اینکه بار سالم به مقصد برسد و یا حتی به مقصد برسد یا خیر، ندارد!
وظایف فروشنده در ترم CPT
با این حال، این موضوع به معنای بی مسئولیتی کامل فروشنده در قبال کالا یا بار نیست! بلکه طبق اینکوترمز CPT فروشنده موارد زیر را متعهد می شود:
اظهار کالا به گمرک مبدا: زمانی که کالا از کشور مبدا خارج می شود، باید به گمرک آن کشور اظهار شود. انجام این کار به عهده فروشنده است.
حمل کالا تا بندر مبدا: فروشنده باید کالای خریداری شده توسط خریدار را تا بندر مبدا حمل کند و به طور سالم به شرکت باربری تحویل بدهد.
بارگیری کالا روی کشتی: حمل و نقل بارهای بین المللی به طور رایج با کشتی انجام می شود. فروشنده باید از بارگیری کالا روی کشتی مطمئن شود.
تخلیه بار در بندر مبدا: وظیفه فروشنده تنها رساندن کالا به مبدا نیست، بلکه باید آن را در بندر تخلیه نیز بنماید. با توجه به حجم زیاد بار، این کار گاهی به طول می انجامد.
حمل کالا تا بندر کشور مقصد: فروشنده باید مطمئن شود که کالا به مقصد صحیح حمل خواهد شد.
تخلیه کالا در مقصد: بعد از آن که کالا بارگیری شده و به سمت مقصد حرکت کرد، باید در مقصد تخلیه شود. به خصوص برای کشتی هایی که در چند نقطه توقف می کنند این مسئله نیاز به توجه شایان دارد.
حمل کالا تا نقطه ای که در مقصد تعیین شده است. این نقطه را خریدار مشخص می کند.
موارد بالا نیاز به مدارک مختلف برای تهیه بارنامه و ثبت در گمرک دارد. تامین این مدارک نیز به عهده فروشنده است. او هم چنین باید مراحل را به اطلاع خریدار برساند تا خریدار بتواند خود را با برنامه زمان بندی و اطلاعات مربوط به بار ارسال شده هماهنگ کند.
بیشتر بخوانید: اینکوترمز CFR
مقصد در اینکوترمز CPT را چطور درست و دقیق مشخص کنیم؟
در اینکوترمز CPT مقصد همان جایی است که فروشنده باید هزینه حمل را تا آنجا پرداخت کند. اگر مقصد مبهم نوشته شود، بعداً ممکن است درباره اینکه دقیقاً «تحویل در کجا» و «تا کجا هزینه با فروشنده است» اختلاف ایجاد شود.
مقصد اول و مقصد نهایی را با هم قاطی نکنید
گاهی کالا چند توقف دارد. در CPT شما مقصد را نام میبرید، اما ریسک ممکن است خیلی قبلتر منتقل شود. پس بهتر است مقصد و محل تحویل را طوری بنویسید که هیچ برداشت دوگانهای باقی نماند.
یک راه ساده برای نوشتن مقصد بدون ابهام
اگر امکانش هست، مقصد را با جزئیات بنویسید؛ مثلاً شهر + پایانه/ترمینال یا شهر + انبار. همین شفافنویسی ساده، اختلافهای بعدی را خیلی کم میکند.
هزینههای مقصد در CPT معمولاً کجا اختلاف ایجاد میکند؟
در ترم حمل cpt اگر از ابتدا روشن نشود چه هزینههایی داخل کرایه حمل است و چه هزینههایی خارج از آن، در مقصد اختلاف پیش میآید. بهتر است طرفین قبل از قرارداد، درباره هزینههای ترمینالی، هزینههای مربوط به تحویل و موارد جانبی، توافق کتبی داشته باشند.
توصیه کوتاه برای جلوگیری از اختلاف
اگر فروشنده قرار است برخی هزینههای مقصد را پرداخت کند یا برعکس خریدار باید آنها را بدهد، حتماً همان ابتدا شفاف بنویسید تا اجرای قرارداد دقیق و بدون حاشیه جلو برود.
اسناد حمل و مدارک مهم در اینکوترمز CPT
در اینکوترمز CPT چون فروشنده قرارداد حمل را میبندد، باید اطلاعات لازم و مدارک مرتبط را طوری آماده کند که خریدار بتواند در مقصد فرآیند تحویل را بدون مشکل انجام دهد. هر چه سند حمل و اطلاعات بار دقیقتر باشد، احتمال توقف و هزینههای اضافه کمتر میشود.
مدارک کلیدی که بهتر است از اول مشخص شوند
مدارکی مثل اطلاعات بارنامه، مشخصات بستهبندی، شرایط تحویل و زمانبندی ارسال، باید با آنچه در قرارداد نوشته شده هماهنگ باشند. این هماهنگی کمک میکند خریدار هم در مقصد آماده باشد و گیرهای اداری کمتر شود.
تشریفات گمرکی در اینکوترمز CPT
در اینکوترمز 2020 معمولاً خروج کالا از کشور مبدا و مراحل صادرات با فروشنده است و مراحل واردات در کشور مقصد با خریدار. اگر این تقسیم وظایف از اول در قرارداد شفاف نشود، هم زمان از دست میرود و هم هزینههای پیشبینینشده ایجاد میشود.
بهتر است قبل از نهایی شدن قرارداد، طرفین مشخص کنند چه کسی مسئول هماهنگیهای گمرکی، ارائه مدارک و پرداخت هزینههای مرتبط در هر طرف است؛ چون تفاوت برداشت در این بخش خیلی رایج است.
بیمه در اینکوترمز CPT الزامی است؟
در اینکوترمز CPT الزام بیمه به شکل مستقیم روی دوش فروشنده نیست، اما چون ریسک زودتر منتقل میشود، خریدار اگر کالا را بیمه نکند ممکن است در بخش بزرگی از مسیر با ریسک خودش جلو برود. برای همین بسیاری از خریداران برای آرامش خاطر، بیمه را جدی میگیرند؛ مخصوصاً وقتی کالا ارزش بالا یا حساسیت خاص دارد.
مزایا و معایب اینکوترمز CPT برای خریدار و فروشنده
اینکوترمز CPT میتواند انتخاب خوبی باشد، به شرطی که محل تحویل، مقصد و هزینههای مقصد دقیق مشخص شود. چون فروشنده مدیریت حمل را انجام میدهد، اجرای مسیر معمولاً منظمتر میشود، اما خریدار باید مسئله ریسک و مدیریت آن را از ابتدا جدی بگیرد.
مزیت مهم برای فروشنده
فروشنده میتواند قرارداد حمل را با کریر موردنظر خودش ببندد و تا مقصد توافقشده، حمل را مدیریت کند.
ریسک مهم برای خریدار
از آنجایی که انتقال ریسک زودتر اتفاق میافتد، خریدار باید روی بیمه و شفافیت اسناد و زمانبندی حساس باشد.
اشتباهات رایج در اینکوترمز CPT
بخش زیادی از مشکلات CPT از همین چند اشتباه ساده میآید: مبهم نوشتن مقصد، مشخص نکردن محل تحویل، یا فرض اشتباه درباره اینکه ریسک تا مقصد با فروشنده میماند. اگر این موارد را از ابتدا درست بنویسید، CPT معمولاً کمحاشیه اجرا میشود.
اینکوترمز CPT در مقایسه با چند ترم مهم
برای اینکه انتخاب دقیقتری داشته باشید، بد نیست CPT را کنار چند ترم پرکاربرد ببینید: اینکوترمز EXW معمولاً مسئولیت و درگیری فروشنده را کمتر میکند، اینکوترمز FCA در بسیاری از معاملات برای تحویل به حملکننده کاربردی است، اینکوترمز CIF بیشتر در حمل دریایی پررنگ است و بحث بیمه هم در آن مطرح میشود، و اینکوترمز DAP روی تحویل در مقصد تمرکز بیشتری دارد. در عمل، اینکه کدام ترم بهتر است به نوع معامله، مسیر و میزان کنترلی که هر طرف میخواهد بستگی دارد؛ مخصوصاً وقتی قرارداد را بر مبنای اینکوترمز 2020 مینویسید، دقت در جزئیات خیلی مهمتر میشود.
جمعبندی
اینکوترمز CPT یعنی فروشنده هزینه حمل را تا مقصد تعیینشده پرداخت میکند، اما ریسک معمولاً از زمانی منتقل میشود که کالا به اولین حملکننده تحویل داده شود. اگر مقصد و محل تحویل را دقیق بنویسید و تکلیف هزینههای مقصد و مدارک را روشن کنید، این ترم میتواند یکی از گزینههای قابلاعتماد در معاملات بینالمللی باشد.
سوالات متداول
اینکوترمز CPT یعنی فروشنده هزینه حمل را تا مقصد تعیینشده پرداخت میکند. اما انتقال ریسک معمولاً از زمانی است که کالا به اولین کریر تحویل داده میشود.
در CPT ریسک وقتی منتقل میشود که کالا به اولین متصدی حمل تحویل شود. مقصدی که در CPT مینویسید فقط مربوط به پرداخت کرایه حمل است، نه نقطه انتقال ریسک.
در ترم CPT کرایه حمل تا مقصد نامبرده با فروشنده است. هزینههای جانبی مقصد (مثل برخی هزینههای ترمینالی یا تخلیه) میتواند بسته به قرارداد حمل، جدا حساب شود.
خیر، در CPT فروشنده الزامی به بیمه ندارد. چون ریسک زودتر منتقل میشود، خریدار اگر لازم بداند بهتر است کالا را بیمه کند.
در CPT فروشنده قرارداد حمل را میبندد و کرایه را تا مقصد میدهد، ولی ریسک با تحویل به کریر منتقل میشود. در اینکوترمز FCA تمرکز روی تحویل در محل توافقشده است و معمولاً کنترل حمل میتواند بیشتر دست خریدار باشد.
